Home NATIONAL એક બાજુ બેરોજગાર શિક્ષકો તો બીજી બાજુ શાળાઓમાં 11 લાખ જગ્યા ખાલી,...

એક બાજુ બેરોજગાર શિક્ષકો તો બીજી બાજુ શાળાઓમાં 11 લાખ જગ્યા ખાલી, ભરતીનું મુરત ક્યારે?

10163

યુનેસ્કોના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ ભારતમાં શિક્ષણની સ્થિતિ બહુ સારી નથી.ભારતમાં શિક્ષણની સ્થિતિ અંગે યુનેસ્કોના તાજેતરના અહેવાલે દેશમાં શાળાકીય શિક્ષણનો માહોલ ઉજાગર કર્યો છે. યુનાઇટેડ નેશન્સ ઓર્ગેનાઇઝેશનના રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે દેશમાં એક લાખ શાળાઓ છે જેમાં માત્ર એક જ શિક્ષક છે. આ સિવાય શાળાઓમાં શિક્ષકોની 11 લાખ જગ્યાઓ ખાલી છે, જેમાંથી 69 ટકા ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં છે.

આ અહેવાલે શિક્ષણના ક્ષેત્રમાં સુધારાના તમામ સરકારી દાવાઓનો પર્દાફાશ કર્યો છે. થોડા મહિના પહેલા કેન્દ્ર સરકારના એક અહેવાલમાં શિક્ષણની દુર્દશાનું ચિત્ર પણ સામે આવ્યું હતું. વિદ્વાનોએ આ પરિસ્થિતિ પર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.

યુનેસ્કોએ ‘2021 સ્ટેટ ઓફ એજ્યુકેશન રિપોર્ટ ફોર ઇન્ડિયા – નો ટીચર્સ, નો ક્લાસ’ નામના તેના રિપોર્ટમાં કહ્યું છે કે ભારતમાં લગભગ 1.10 લાખ શાળાઓ છે જે માત્ર એક શિક્ષક પર ચાલી રહી છે. આ સિવાય શિક્ષકોની 11.16 લાખ જગ્યાઓ ખાલી છે, જેમાંથી 69 ટકા ગ્રામીણ વિસ્તારોની શાળાઓમાં છે. અરુણાચલ અને ગોવા જેવા રાજ્યોમાં આવી શાળાઓની સંખ્યા સૌથી વધુ છે. પ્રોફેસર પદ્મા. એમ. સારંગપાનીની આગેવાની હેઠળ ટાટા ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ સોશિયલ સાયન્સ, મુંબઈના નિષ્ણાતોની ટીમે યુનેસ્કોની ટીમ સાથે મળીને આ રિપોર્ટ તૈયાર કર્યો છે.

શિક્ષણની ગુણવત્તા સુધારવા માટે, અહેવાલમાં શિક્ષકોને મોરચાના કામદારો તરીકે માન્યતા આપવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે, સાથે જ શિક્ષકોની રોજગારીની સ્થિતિ અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં કામ કરવાની સ્થિતિ સુધારવા માટે જરૂરી જિલ્લાઓની ઓળખ કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે. રિપોર્ટ અનુસાર, જે રાજ્યોમાં શિક્ષકોની જગ્યાઓ ખાલી છે તેમાંથી ઉત્તર પ્રદેશ 3.30 લાખના આંકડા સાથે ટોચ પર છે. તેમાંથી 80 ટકા પોસ્ટ ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં છે. ત્યારબાદ અનુક્રમે બિહાર (2.20 લાખ) અને પશ્ચિમ બંગાળ (1.10 લાખ) છે. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ગ્રામીણ અને શહેરી વિસ્તારો વચ્ચે આ બાબતમાં મોટી અસમાનતા છે. આ સાથે, ઉત્તરપૂર્વમાં લાયક શિક્ષકોની ઉપલબ્ધતા અને ભરતીમાં સુધારો કરવાની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.

પૂર્વોત્તર રાજ્ય અરુણાચલ પ્રદેશમાં એક શિક્ષક ધરાવતી શાળાઓની સંખ્યા 18.22 ટકા છે. આવી શાળાઓની સંખ્યા ગોવામાં 16.08 ટકા, તેલંગાણામાં 15.71 ટકા, આંધ્રપ્રદેશમાં 14.4, ઝારખંડમાં 13.81 અને ઉત્તરાખંડમાં 13.64 ટકા છે. મધ્યપ્રદેશ અને રાજસ્થાનમાં આ આંકડો અનુક્રમે 13.08 અને 10.08 ટકા છે. માત્ર શિક્ષકો ધરાવતી શાળાઓના કિસ્સામાં, મધ્યપ્રદેશ 21 હજારના આંકડા સાથે ટોચ પર છે. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે શિક્ષકોનો સરેરાશ લિંગ ગુણોત્તર સંતુલિત હોવા છતાં, આ બાબતમાં શહેરી અને ગ્રામીણ વિસ્તારો વચ્ચે અસંતુલન સ્પષ્ટ દેખાય છે.